تورک لر دده سی و دده اوزانلارین چاغداش وارثی اولان قوجامان شاعیریمیز حاج عبدالرحمن طیار(دده کاتیب) مین اوچ یوز دؤردونجو (1304) گونش ایلی تاریخینده آذربایجانین اورمو شهرینین قولونجو کندینده آنادان اولموش و تحصیلاتینی مکتب ده و دینی عالیم لرین یانیندا قورتارمیش اولوب .

اوزون ایللر بویودور کی خلقیمیز ائله جه ده شاعیر لر و آشیقلاریمیز بو قوجانی دده کاتیب آدی ایله تانی ییرلار و بئله لیک له دده کاتب نئچه اون ایللر دیر کی آذربایجان آشیقلارینین دده سی ساییلیر و اونون شعرلری و سیماسی ایله تانیش اولمایان آشیق و شاعر چوخ چتین تاپیلیر . اونون شهرتی سرحد لرین آرخاسیندا هئچ ده بورادا اولدوغونا آز دگیل .

بو شاعیر ایندی آذربایجانیمیزین بؤیوک شاعیری دیر و شعرلری ایللر بویودور کی تورک ائللرینین دیللرینده ، عایله لرین ایچینده ، ییغیناقلاردا و جور به جور مراسیم لرده ، آشیقلارین سس لرینن ساز ایله اوخونور و شعرلری دیل دن دیله و سینه ده سینه یه یاییلیب ، آذربایجان دا و آنادولودا (آناطولی) ازبرلنیر و ائشیدجی لره شرعی و اینسانی بیر ذوق و صفا وئریر .

همان بو شاعیر شعرلرینده قورآن کریمین آیه لرین ، پیغمبریمیزین حدیث لرین و اصحاب لارین بویوردوقلارینی شعر قالیبینده دئییب و بوتون تورک دویاسینا یایدیریب .

دده کاتیبین آذربایجان و تورک دیلی و تورک ائللری اوچون یازدیغی شعرلر،اینسانا بیر اوجا و بویوک احساس وئریرواینسانا آذربایجانلیغینا و تورکلوگونه ایفتیخار وئردیریر .

آما بو شخصه تکجه بیر شاعیر گؤز ایله باخماماق .اورایا قدر کی بیلیریک بودور کی بو شخص اغلب علوم دینی ؛ علوم فقه ،علوم تفسیر،علم الحدیث،علم و منطق فلسفه اسلامی ، علم بیان و علم اللهیات علم لرینه لازم حدودوندا مسلط دیر . بوجورکی آذربایجانیمیزین اکثر کند لرینده و شهرلرینده و جور به جور مراسیم و مجالیس لرده منبره چیخاراق بوتون موسلمانلاری وحدته ، بیرلیگه ، محبته ، صولحا و بیز آذربایجانلی لاری و تورک لری تورک یاشاماقا گوزل نطق و بیان ایله دعوت ائدیر .

دده کاتب قولونجو،عرب ، ایستانبول تورکجه سی ، آذربایجان تورکجه سی وکورد و فارس دیللرینه کاملا مسلط دیر. بونا گؤره ، بوعاریفین شعرلرین ده ایستانبولو کلمه لرده گؤزه گؤرکویور و یا حتی اؤزل (مخصوص)  ایستانبولو و عربی شعرلر دئییب.

دده کاتیب دان( قولونجو) ، ایندی یه قدر اوچ کیتاب چاپا یئتیریب ، که بیرینجی کیتابی " اینجی لی صدف " آدینان که آشیق شعری توپلوسودور و عیرفانی اولماقیندا هر بیر اینسانی اورک دن تیتیردیر . بو کیتاب آز بیر زامان دا اوخوجوسو چوخ اولدوغونا سبب ، قوروتولدو و ساتیش قیمتی میللت ایچینده نئچه برابره یئتیردی کی 1386 دا بو کیتابین ایکینجی چاپی دا چیخدی . ایکینجی کیتابی" اورمو گؤلو " منظومه سیدیر که چوخ گؤزل و شیرین بیرکیتاب دیروآذربایجانی ، گؤزل صورت ده وصف ائدیر . و اوچونجو کیتابی " گونوموز آیدین" کی اینسان نه قدر دئسه،یینه بو کیتابا آز دئییب.او عیرفانی شعرلری که هر قاپینی چالیر و آچیرو او میللیتچی شعرلری که گؤز یاشلاری آرخیدیر.